هنر حجارى و سنگتراشى يكى از رشته هاى مهم هنرى است كه در كشور ما از سابقه اى بس كهن برخوردار است و در جاى جاى ميهن اسلامى نمونه هاى متنوع و بسيار زيبايى از آثار حجارى را مى توان مشاهده نمود .
در موزه آستانه مقدسه قم نيز تعداد قابل توجهى از آثار حجارى وجود دارد كه بخش عمده آن شامل سنگ قبر شخصيت ها و حكام دوره قاجارى است، كه از جمله آنها مى توان به سنگ قبر فتحعليشاه قاجار، محمدشاه قاجار، قهرمان ميرزا فرزند عباس ميرزا، سنگ قبر مهد عليا مادر ناصرالدينشاه، شعاع السلطنه پسر مظفرالدينشاه قاجار و يكى ديگر از رجال قاجار بنام ميرزا محمدخان اشاره نمود، چون مدفن افراد فوق داخل حرم مطهر قرار دارد صرفاً جهت ارج نهادن به مقام هنر و هنرمند سختكوش ايرانى، آثار مذكور به موزه انتقال يافته است.
همچنين يك سنگ آب كشكولى دوره قاجارى و قطعات بزرگ و متعدد سنگ مرمر ازاره با نقوش گياهى متعلق به دوره صفوى از ديگر آثار حجارى موزه آستانه مقدسه قم به شمار مى رود.
آنچه به برخى از اين آثار اهميت خاصى بخشيده وجود آيات شريفه قرآنى، اسماء الهى و جملات و عبارات دينى و اسلامى است كه جلوه آن را صد چندان نموده است.
كار حجارى اين آثار به همت هنرمندانى همچون سيدحسين و محمدعلى اصفهانى، محمدحسين حجارباشى، محمدعلى و ميرزا على اكبر طهرانى بانجام رسيده است.
همچنين خطاطى و خوشنويسى يكى از اين آثار توسط جناب «ميرزا غلامرضا» از خوشنويسان مشهور دوره قاجارى صورت پذيرفته است.
سنگهاى قيمتى
- بخش عمده سنگهاى قيمتى موزه را مجموعه سنگهاى عقيق و دُر و يشم تشكيل مى دهد كه از نظر شكل ظاهرى به شكل مربع، مستطيل، بيضى، دايره و چندضلعى است.
- اكثر عقيقها داراى انواع كتيبه بخط نستعليق بوده و كتيبه ها داراى مضامين قرآنى و ادعيه و اسماءالله است و از نظر قدمت نيز عمدتاً مربوط به دوره صفوى و قاجارى است.
- تعدادى ديگر از آثار موزه را مدال هاى نفيس تشكيل مى دهد كه بخش مركزى آنها داراى نقاشى مينياتورى است و حواشى آن با طلا و سنگ هاى قيمتى تزئين گرديده است.
- گردنبند (سينه ريز) طلايى احمدشاهى، با نقش برجسته طاووس زرين، به همراه سكه هاى آويز اشرفى از ديگر آثار نفيس اين بخش مى باشد.
- همچنين ادوات رزمى دوره قاجارى از قبيل شمشير فولادى داراى تزئينات طلاكوبى و داراى غلاف مزين به سنگهاى قيمتى و نقوش مينائى، تبر طلاكوب و ميناكارى، قمه فولادى دسته استخوانى با غلاف بسيار زيبا با نقوش سراسرى مينايى با نوك زمرّدنشان، همچنين سپر و كلاهخود با تزئينات ياقوت و زمرد و طلاكوبى، قنديل بسيار زيباى دوره قاجارى از جنس طلا كه با قطعات ريز و متعدد ياقوت و زمرد ترصيع شده و قنديل طلاى قاجارى با تزئينات ميناكارى از جمله مهمترين آثار جواهرنشان موزه قم محسوب مى گردند.